چای زغالی ، یک چای نوستالژی

چای زغالی ، یک چای نوستالژی

لذت نوشیدن یک لیوان چای زغالی روی سماور مادربزرگ، کنارِ حوضِ همیشه تمیز و پُر آب یا یک چای زغالی با کتری برنجی روی آتشِ زغال تو دلِ جنگل‌های سرسبز ایران... اسم چای ذغالی، عطر و بوی چای دودی و درست کردن آن برای ما حس نوستالژی به همراه دارد. یادآور روزهای خوش کودکی و گذراندن روزهای تعطیل به همراه خانواده، در خانۀ پُر از صفای پدربزرگ و نوشیدن چای مادربزرگ است.  ابتدا در مورد سماور زغالی و تاریخچه آن، اجزای تشکیل دهنده و مواد مورد نیاز برای ساخت آن توضیح خواهیم داد. این مطلب جذاب را که پر از عکس چای با سماور زغالی است، از دست ندهید.


تاریخچه سماور ذغالی

ولین سماور زغالی مربوط به کشور روسیه بوده است و فرهنگ نوشیدن چای در ایران، به تقلید از روس‌ها شکل گرفته است. دم کردن چای با سماور و قوری و نوشیدن چای در استکان‌های کمرباریک به همراه نعلبکی، همه و همه از کشور روسیه به فرهنگ ایرانی وارد شده است؛ پس سماور روسی اصل سماور است. در قرن هجدهم میلادی فردی به نام "فئودور لیسیتسین" برای اولین بار در شهر تولای روسیه، اولین ساخت سماور ذغالی را انجام داد. اولین سماور در دوره ناصرالدین شاه به ایران وارد شد. آن هم هدیه‌ای از طرف پادشاه فرانسه بود. اوایل ورود سماور زغالی به ایران، این وسیلۀ مخصوص برای تهیه چای، تنها مختص طبقه اشراف و پادشاهی بود. زیرا چای در دسته مواد خوراکی کمیاب و گران بود و واردات آن از کشورهای فرانسه، روسیه و عثمانی انجام می‌شد. از این رو سماور یک وسیله ضروری برای خانواده‌های ایرانی محسوب نمی‌شد. اما رفته رفته با گذر زمان و با گسترش تولید چای در جهان و تعدیل قیمت آن، چای یکی از نوشیدنی‌های محبوب ایرانی‌ها شد تا جاییکه اولین سماور ایرانی توسط یک دواتگر اصفهانی و به دستور امیرکبیر ساخته شد. اولین سماورها به اشکال ساده و فقط جهت رفع نیاز ساخته می‌شدند اما بعدها در اشکال و اندازه‌های مختلفی تولید و عرضه شد.


علت استفاده از سماور زغالی در قدیم چه بوده است؟

یکی از دلایل استفاده از سماور زغالی در قدیم، بهره بردن از خواص سماور ذغالی بوده است. شاید تعجب کنید که یک سماور چه خواصی می‌تواند داشته باشد. اما باید بدانید که در ساخت سماور زغالی از آلیاژ برنج استفاده می‌کردند. آبی که در این سماور جوش بیاید دارای خواص و فواید بسیاری خواهد بود. آلیاژ برنج دارای خواص گوناگونی از جمله: بهبود بیماری‌های پوستی، درمان بیماری‌های دستگاه گوارش، بهبود عملکرد مغز و خاصیت ضد باکتریایی و ضد میکروبی دارد.

 

سماور زغالی از چه اجزایی تشکیل شده است؟!

سماور زغالی از 12 اجزای هدفمند و مجزا تهیه شده است تا بتوانید یک چایی ذغالی با کیفیت و با عطر و طعم دلنشین داشته باشید. در ادامه با هریک از این اجزا بیشتر آشنا خواهید شد.

1. پایه یا کعب: همانطور که از اسم آن پیدا است، این قسمت از سماور پایه و نگهدارنده دیگر اجزای سماور بوده که به دلیل شباهت آن به شکل هندسی مکعب، به آن کعب نیز گفته می‌شود.

2. خاکسترگیر: خاکسترگیر در قسمت انتهایی کعب قرار گرفته برای جمع شدن خاکسترهای زغال تعبیه شده است. به راحتی باز و بسته می‌شود و شما می‌توانید خاکسترهای جمع شده را خالی کنید.

3. شبکه: شبکه دقیقا در بالای کعب قرار دارد که به شکل شبکه‌ای آن را درست می‌کنند. دلیل این شکل برای رد و بدل شدن بهتر هوا و بهتر سوختن زغال‌ها است.

4. شیر سماور: شیر سماور از سه قسمت کلی به نام‌های ماده شیر، نره شیر و برگه شیر تشکیل می‌شود. ماده شیر در اصل همان قسمتی از شیر است که آب را از داخل بدنه اصلی به بیرون می‌راند. ماده شیر در قسمت بالای نره شیر قرار دارد که در حقیقت نگهدارندۀ آب است. برگه شیر نیز همان قسمتی است که برای ریختن آب به وسیلۀ دست هدایت می‌شود.

5. پولکی: برای اتصال ماده شیر به بدنه اصلی سماور از حلقه‌ای به نام پولکی استفاده می‌کنند که هم جنبه زیبایی برای سماور دارد وهم جهت استحکام هرچه بیشتر ماده شیر است.

6. بدنه: اصلی‌ترین و بزرگترین قسمت سماور بدنه یا تنه است که به عنوان مخزنِ آب از آن استفاده می‌شود. خودِ بدنه از از سه قسمت دهانه، شکمه و انتها تشکیل می‌شود.

 

7. تنوره: این قسمت درون بدنه یا تنه اصلی سماور قرار دارد و جهت گرم نگاه داشتن سماور ساخته است و از ظاهر سماور قابل تشخیص و دیده شدن نیست.

8. دسته سماور: دسته سماور به عنوان دستگیره و برای آسان‌تر شدن جابه‌جای سماور تعبیه شده است و در دوطرف سماور نصب می‌شود.

9. درِ سماور: درِ سماور از اسمش پیدا است که بر روی بدنه اصلی قرار می‌گیرد و برای جوش آمدن سریع آب و همچنین جلوگیری از ورود گرد و غبار درون آب، طراحی و ساخته شده است.

10. میل و صراحی: به دسته‌های گرد روی در سماور، میل گفته می‌شود که از سه قسمت میل، صراحی و دستگیره تشکیل و ساخته می‌شود. این دستگیره‌ها برای جابه‌جایی آسان درِ سماور ساخته شده است.

11. بخارکش: اگر به روی در سماور دقت کرده باشید، قطعاً حفره‌ای روی آن دیده‌اید که بیشتر بخار آب از آن خارج می‌شود. به این حفره اصطلاحاً بخارکش می‌گویند و جهت خارج شدن تراکم بخار آب تعبیه شده است.

12. بادگیر: بادگیر آخرین قسمت ساخته شده از یک سماور است که در قسمت بالای سماور قرار می‌گیرد. بادگیر به صورتی طراحی و ساخته شده است که قوری روی آن جا بگیرد. بادگیر نیز برای اکسیژن رسانی به زغال‌ها و بهتر سوختن آن‌ها به شکل شبکه‌ای ساخته می‌شود.

 

برای ساخت سماور از چه موادی استفاده می‌شود؟!

جنس سماور و کتری ذغالی به دلیل قرار گرفتن کتری روی آتش بسیار مهم است. در قدیم‌الایام برای ساخت سماور زغالی از فلزاتی مانند طلا، نقره، برنج، مفرغ، ورشو و مسوار استفاده می‌کردند. البته در درست کردن سماور های ایرانی بیشتر از ورشو و مسوار استفاده می‌شد. ورشو از مخلوط مس، روی و نیکل به دست می‌آید. مسوار نیز از ترکیب مس و روی ساخته می‌شود. ورشو پایتخت کشور لهستان است و به دلیل وارد شدن این ورقه‌ها از لهستان به ایران برای اولین، اسم آن از پایتخت لهستان الهام گرفته است.

 

طرز تهیه چای زغالی

برای نوشیدن یک استکان چای ذغالی در خانه به سماور زغالی نیاز دارید. در طرز تهیه چای ذغالی با استفاده از سماور زغالی، کافیست تنوره را از داخل سماور جدا کنید و داخل آن زغال گذاشته و روی شعله بگذارید تا زغال‌ها مشتعل شوند. سپس چند تکه زغال خام روی زغال‌های مشتعل شده قرار دهید و تنوره را داخل سماور بگذارید و سماور را روی پایه اصلی قرار دهید. داخل بدنه را آب کرده و منتظر شوید تا آب بجوشد. سپس چای را به همراه 2 تکه چوب دارچین، 3 عدد هل و مقدار بسیار کمی جوزهندی و گل سرخ دم کنید. در تهیه چای جنگلی به صورت ذغالی اما بدون استفاده از سماور زغالی، کافیست مقداری آب درون کتری ریخته و آن را روی زغال داخل منقل قرار دهید تا جوش آید. سپس چای و افزودنی‌های مورد نظر را به آن اضافه کنید و اجازه دهید تا چای دم بکشد و سپس طعم چای زغالی در طبیعت را نوش جان کنید!

 

چند نکته مهم در تهیه چای زغالی

  • قبل از ریختن چای خشک داخل قوری یا کتری، بهتر است آن را با آبِ سرد یکبار بشویید تا خاک چای گرفته شود و چای خوشرنگ‌تری داشته باشید.
  • برای استفاده از هل درون چای سماور زغالی، حتماً قبل از استفاده، روی هل یک شکاف ایجاد کنید و یا به اصطلاح هل‌ها بشکنید. به این صورت عطر هل درون چایی منقلی بیشتر احساس می‌شود.
  • جوزهندی یک ادویه مخصوص برای تهیه انواع غذاها و نوشیدنی‌ها است و برای تهیه آن می‌توانید به عطاری‌ها سری بزنید. جوز هندی دارای عطر و طعم بسیار قوی می‌باشد. پس بهتر است به مقدار بسیار بسیار کمی از آن داخل چای سماور استفاده کنید.
  • برای تهیه چای ذغالی به وسیله کتری و زغال بهتر است هنگام جوش آمدن آب، درِ کتری را برداشته تا آب بوی دودی و زغال را به خود بگیرد تا چای دودی خوش طعم‌تری داشته باشید.
  • بعد از ریختن چای داخل آبِ جوش و به اصطلاح 2 بار قُل خوردن، کتری را از روی زغال‌ها برداشته و کنار منقل قرار دهید تا با گرمای ملایم، چای منقل دم بکشد و جوشیده نشود.
  • برای بهتر شدن طعم چای زغالی می‌توانید در آخر و قبل از سرو، به آن مقدار بسیار کمی زعفران دم‌کرده و گلاب اضافه کنید. 

سخن آخر

اگر شما هم شیفته‌ تهیه چای زغالی شده‌اید، برای خرید چای سیاه ممتاز لیلا کوه کلیک کنید و در کمترین زمان ممکن آن را تحویل بگیرید و نوش جان کنید.

© کلیه حقوق برای اریکه ارس باران کوهپایه محفوظ می باشد