تاریخچه زیتون و چگونه زیتون به ایران آمد

تاریخچه زیتون  و چگونه زیتون به ایران آمد

تاریخچه زیتون 

زیتون گیاه‌ بومی آسیای صغیر است که از 6000 سال پیش از طریق سوریه و فلسطین به سایر نواحی مدیترانه گسترش یافت.

زیتون از قدیمی‌ترین درختان شناخته شده در جهان است. کاشت این درخت در 3000 سال پیش از میلاد در جزیره کرت، مرکز 

ثروت این تمدن باستانی در عصر مفرغ بوده است، سپس کشت زیتون به یونان و روم گسترش یافته و در قسمت‌های مختلف جهان 

پراکنده شد.استفاده از روغن زیتون در بسیاری از مذاهب و فرهنگ‌ها قدمتی دیرینه دارد و گاهی در مراسم ویژه سنتی و آئینی از آن 

استفاده می ‌شده است.درخت زیتون درختی همیشه سبز است که ارتفاع آن به 10 متر می‌ رسد. برگ‌های سر نیزه‌ای تخم‌ مرغی یا پهن 

و دراز دارد که سطح رویی آن به رنگ سبز خاکستری و سطح پشتی آن سفید نقره‌ای است.این گیاه در 5-6 سالگی گل‌های سفید رنگ 

می‌ دهد و میوه آن بیضی شکل است که ابتدا سبز رنگ بوده و هنگام رسیدن به سیاه متمایل می‌ شود.

میوه زیتون در پاییز و زمستان جمع‌آوری می‌ شود. درخت زیتون نیاز به آب و هوای گرم و مرطوب دارد و برای رسیدن میوه 

آن باید تابستان گرم و طولانی باشد. نیاز سرمایی زیتون کم است و در مناطقی که میانگین دمای زمستانی آن 10 درجه سانتی‌ 

گراد باشد رشد می‌ کند.

تاریخ ورود زیتون به ایران 

تاریخ ورود زیتون خوراکی به ایران کاملا روشن نیست که چه زمانی و توسط چه کسی وارد ایران شده است. برخی از مولفان ورود آن­ را 

به ایران به صدر اسلام و حمله اعراب به ایران نسبت می­دهند ولی گروهی دیگر ورود زیتون به ایران را در عهد تیمور گورکانی ذکر 

می­کنند. زیتون در ایران سابقه بسیار طولانی دارد و به طور پراکنده و تک درخت در بیشتر نقاط کشور مشاهده می­شود.سابقه استفاده 

از زیتون به عهد ساسانیان برمی­گردد

با بررسی­های رویش­گاه­های کنونی زیتون در ایران نیز می­توان اطلاعاتی به­دست آورد، مثلا در علی آباد درختان زیتونی وجود دارد 

که بیش از 1000 سال عمر دارند و به طوری که قراین نشان می­دهد، این درختان خود پاجوش­های درختان بسیار قدیمی­تری هستند 

که به احتمال قوی در حدود 2000 سال پیش بطور منظم کاشته شده­اند .هم اکنون در بعضی از استان­های ایران از جمله خوزستان، 

فارس، کرمان، کهکلویه وبویراحمد، گلستان، لرستان، بختیاری، گیلان، قزوین و زنجان درختان زیتون به چشم می خورند. امروزه درختان 

زیتون تقریبا در همه کشورهای کناره­ی مدیترانه مانند اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، یوگسلاوی، ترکیه، سوریه، لبنان، اردن، مصر، 

الجزایر، تونس، مراکش، لیبی، ایران و غیره کشت و کار می­شود. محصول زیتون و روغن زیتون کشورهای اسپانیا، ایتالیا، فرانسه، یونان و 

آرژانتین از سایر کشورها بیشتر است و قسمت اعظم زیتون و روغن زیتون جهان را تامین می­کنند. امروزه در بیش از 61 روستا از 

شهرستان رودبار و منجیل در استان گیلان، 34 روستا از طارم علیا در زنجان و 15 روستا از طارم سفلی در قزوین و همچنین به تازگی  

بخش وسیعی در استان گلستان، زیتون کشت می­شود.

کشت زیتون  در رودبار

کشت زیتون در رودبار قدمت ۸۰۰ ساله دارد اما تازه‌ترین کشفیات باستان‌شناسی در تپه باستانی کلورز رستم‌آباد بیانگر این است 

که کشت زیتون در این منطقه به بیش از دو هزار سال پیش بازمی‌گردد.همچنین ناصرخسرو در سفرنامه خود از وجود زیتون

 در منجیل و رودبار سخن گفته است.

گونه های زیتون 

معروف‌ترین گونه شناخته شده این گیاه زیتون اروپایی نام دارد که از دوران باستان برای تهیه روغن زیتون و نیز برای خوردن 

خود میوه آن کاربرد داشته‌است (که در حالت طبیعی تلخ است و باید در معرض تخمیر طبیعی قرار گیرد یا به منظور قابل 

خوردن شدن، آن را در آب نمک بخوابانند).

میوه زیتون بر روی درخت

زیتون وحشی به شکل درخت کوچک یا بوته‌هایی با رشد هرزه و تیغ‌دار است که دارای برگ‌هایی دوک مانند و تیز، رنگ سبز 

مایل به خاکستری در قسمت بالا است. زیتون وحشی جوان در قسمت پایین سفید رنگ و دارای پولک‌هایی مایل به سفید است. 

گل‌های سفید کوچکی دارد که کاسه و جام گل‌ها دارای چهار درز کاسه گل، دو پرچم و کلاله شکافته‌است. این گل‌ها به تدریج به 

شکل خوشه‌هایی که از کنار برگ‌ها ظاهر می‌شوند و بر روی چوب‌های سال‌های آخر می‌روید. شفت (میوه) در گیاه وحشی، 

کوچک و دارای غلافی گوشت‌دار است. این غلاف که تعیین‌کننده ارزش اقتصادی میوه است، در نوع وحشی نسبتاً نازک است. 

انواع کشت شده خصوصیات متفاوتی دارند اما فشرده‌تر، حاصلخیزتر و بیخار است.

راههای تکثیر درخت زیتون 

درخت زیتون از راه‌های مختلفی تکثیر می‌شود اما معمولاً روش قلمه زدن یا خوابانیدن شاخه ارجح است. این درخت در 

خاک‌های مساعد به آسانی درخت بید ریشه می‌کند و زمانی که قطع شود، مکنده‌ها را از ریشه جدا می‌کند. شاخه‌های مختلف این 

درخت را به اندازه‌های چند سانتی‌متری برش می‌دهند و به صورت نسبتاً عمیقی در زمین‌های کود داده شده می‌کارند. قطعات 

کوچک‌تر را گاهی اوقات به‌طور افقی داخل شیارهای کم‌عمقی قرار می‌دهند که اگر با چند سانتی‌متر خاک پوشیده شوند، به 

سرعت جوانه‌هایی شبه‌مکنده روی آن‌ها ظاهر می‌شود.

خصوصیات درخت زیتون 

درختان زیتون حتی زمانی که هرس نشده‌اند رشد آزادانه‌ای دارند و دارای رشد بسیار آهسته‌ای هستند. اما هنگامی که امکان 

رشد طبیعی را در طول چند سال پیدا می‌کنند، گاهی قطر تنه آن‌ها به میزان چشمگیری افزایش می‌یابد. دوکاندول محیطی بیش 

از ۱۰ متر (۳۳ پا) را به ثبت رسانده که احتمال می‌رود عمر آن به چند قرن برسد. قدمت بعضی از درختان زیتون ایتالیا را به 

اولین سال‌های امپراتوری یا حتی روزهای جمهوری روم نسبت می‌دهند؛ اما همیشه سن چنین درختان باستانی در زمان رشد 

مورد تردید قرار می‌گیرد و شناسایی آن‌ها با توصیفات قدیمی هنوز دشوارتر است.

زیتون در کجا استفاده می شود 

زیتون در دستورهای غذایی متفاوتی کاربرد دارد: در مخلوط‌های نوشیدنی چاشنی معروفی برای مارتینی است. در سوسیس‌ها ممکن است 

در مورد استفاده قرار بگیرد و … استفاده از آن در پخت نان نیز بسیار رایج است.

تاریخچه روغن زیتون 

روغن زیتون فرآورده‌ای بود که ابتدا مردمان تمدن مینون (تمدنی یونانی در عصر برنز در نواحی مدیترانه­ای) آن را تولید می­کردند. این 

روغن برای آن­ها منشاء ثروت محسوب می­شد. این مردمان، گوشت له شده­ی میوه­ی زیتون را داخل مخزن ثابتی می­ریختند و پس 

از مدتی، روغن زیتون در قسمت بالا جمع می­شد و آن­ها آب و بقیه مواد را از قسمت انتهایی مخزن خارج می­کردند.

 استفاده از روغن زیتون در بسیاری از مذاهب و فرهنگ‌ها قدمتی دیرینه دارد و گاهی در مراسم ویژه سنتی و آئینی از آن استفاده 

می­‌شده است.ظاهرا تا پیش از دوره صفویه روغن زیتون در ایران کاربرد خوراکی نداشته است. در منابع پزشکی ایرانی از دوره اسلامی 

اشاره­های فراوانی به کاربردهای دارویی این روغن شده است اما این به معنای رونق استحصال روغن زیتون در ایران آن روزگار نیست. از 

دوره صفویه به بعد با اشنایی بیشتر ایرانیان با جایگاه ویژه­ی این روغن در غذای سایر ملت­ها، توجه به این ماده غذایی مفید بیشتر شد.

 تهیه روغن زیتون در قدیم 

در قدیم روغن زیتون را به این طریق تهیه می‌کردند: ابتدا به تنهٔ درخت زیتون با چوب می‌زدند تا میوه‌های زیتون به زمین بیفتند.

سپس آن‌ها را با کمک سنگ داخل کاسه‌های چوبی له می‌کردند تا به روغن بیفتند. امروزه میوه زیتون را تکه‌های ریز می‌کنند و از آن 

خمیری به دست می‌آورند. این خمیر را با آب مخلوط نموده و داخل دستگاه گریز از مرکز (سانتریفوژ) می‌ریزند. در این دستگاه ضمن 

چرخش، روغن زیتون از بقیه مواد جدا می‌شود.

درجه بندی روغن زیتون 

روغن زیتون بکر:

 به روغن زیتونی گفته می‌شود که تنها توسط فرایندهای فیزیکی استخراج شده و هیچ نوع فرایند شیمیایی 

برروی آن صورت نگرفته‌است.

روغن زیتون تصفیه شده: 

این روغن با استفاده از فرایندهای شیمیایی تصفیه شده و مقدار اسید 

چرب آزاد آن کاهش یافته‌است. این روغن در مقایسه با روغن زیتون بکر از ارزش تجاری کمتری برخوردار می‌باشد.

روغن تفاله زیتون Olive pomace oil:

این روغن با استفاده از استخراج حلالی روغن موجود درگوشت میوه زیتون به وسیله هگزان به دست می‌آید

دانستنی  روغن زیتون 

مصرف روزانه دو قاشق غذا خوری (۲۳ گرم) روغن زیتون، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش می‌دهد که این امر، به دلیل وجود 

چربی‌های اشباع نشده در این روغن است.

http://www.araskooh.com

 سخن آخر زیتون یک میوه پرخاصیت می باشد  که از سالیان سال در کشور ما وجود داشته است

این مجموعه در سال 1398 فعالیت خود را در زمینه بسته بندی وعرضه محصولات ارگانیک شامل برنج، چای، حبوبات، عسل ،قهوه وترکیبات قهوه شامل کافی میکس ،هات چاکلت،کاپوچینو وانواع زیتون و روغن زیتون شروع و بصورت سنتی و بدون واسطه در اختیار مشتریان عزیز قرار می دهد،از این رو به فکر توسعه و افزایش تعداد شرکاء تصمیم به افزایش سرمایه و ثبت برند گرفتیم.این شرکت توانست در خرداد سال 99،تحت نظارت صنعت و معدن استان مجوز فعالیت خود را در دریافت نماید و با احداث یک کارخانه تولید برنج و چای در شمال کشور و یک واحد تولید و بسته بندی در تهران‌ به فعالیت خود ادامه دهد

© کلیه حقوق برای اریکه ارس باران کوهپایه محفوظ می باشد