سدکرخه و ویژگی‌های آن

سدکرخه و ویژگی‌های آن

سد‌کرخه

 

سدکرخه

 

یکی از بزرگ‌ترین سدهای خاکی دنیا و بزرگ‌ترین سد خاکی ایران و خاورمیانه سدکرخه است که بر روی رودخانه‌ی کرخه در۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک دراستان خوزستان ساخته شده است. سدکرخه با داشتن تاجی به طول ۳۰۳۰متروارتفاع ۱۲۷مترازلحاظ حجم بدنه بزرگترین سدتاریخ ایران است و با دارا بودن حجم مخزنی به میزان ۷ میلیارد و۳۰۰ میلیون مترمکعب، بزرگترین دریاچه مصنوعی ایران را پدید آورده است. عملیات ساخت این سد درسال ۱۳۷۰ آغاز شده است و درسال ۱۳۸۰ به پایان رسیده است. متوسط تولید انرژی سالیانهی این نیروگاه روزمینی ۹۳۴ میلیون کیلووات ساعت است. این نیروگاه در زمان بهره برداریش با ظرفیتی بالغ بر 400مگاوات برساعت برق تولید می‌کرده است و این روند تولیدی درسال 1387 به۴۹۴۱ میلیون کیلووات برساعت رسیده است. در کنار این طرح پروژه‌های مهم دیگری هم به مرحله‌ی اجرا درآمده هماننداحداث تونل دشت‌عباس.هدف از ساخت این تونل انتقال آب مورد نیاز برای آبیاری اراضی دشت‌عباس از دریاچه سد‌کرخه به صورت تحت فشار، به طول ۶۰۹۷ متر و قطر داخلی ۵/۵ متر احداث شده ‌است.


پروژه سدسازی

 

موقعيت و مشخصات رودخانه کرخه

رودخانه كرخه، ازمناطق ميانی و جنوب غربی رشته كوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب كشورسرچشمه می‌گیرد وپس ازطی مسافتی درحدود 900 كيلومتردر امتداد شمال به جنوب‌، سرانجام درمرزمشترک ايران و عراق به مرداب هورالعظيم می‌رسد. رودخانه كرخه پس از رودخانه‌ی كارون و دزسومين رودخانه بزرگ ايران از نظرآبدهی به شمار می‌رود. حوزه‌ی آبريز رودخانه‌ی كرخه به وسعت حدود 43 هزار كيلومترمربع،  شامل استان‌های همدان‌، كرمانشاه‌، كردستان‌، ايلام‌، لرستان و خوزستان می‌باشد. سرشاخه‌های اصلی تشكيل دهنده‌ی رودخانه كرخه‌، رودخانه‌های سيمره، كشكان، قره سو، گاماسياب و چرداول هستند. يكی ازمشخصه‌هايی که نشان می‌دهد رودخانه کرخه طبیعی است احتمال وقوع سيلاب وخطرات ناشی ازآن می‌باشد.

هدف از ساخت سدکرخه چه بوده است

تامين و تنظيم آب جهت آبياری 320 هزارهكتار از اراضى پايين دست‌، دشت‌های پای پل (اوان، ارايض، دوسالق و باغه) و همچنين دشت‌های حميديه‌، قدس‌، دشت آزادگان‌، دشت عباس‌، فكه وعين خوش واقع در شمال غربی وغرب استان خوزستان. توليد انرژی برقابی به ميزان 934 گيگا وات ساعت در سال. كنترل سيل‌های مخرب رودخانه و جلوگيری از خسارات ناشی ازسیل.


هدف از ساخت سد

 

زمین شناسی سد کرخه

سد مخزنی كرخه درحاشيه جنوب غربی بخش چين خورده رشته كوه‌های زاگرس واقع شده است. تپه و بلندی‌های این منطقه، ازكنگلومرای سازند بختياری و رسوبات نرم سازند آغاجاری تشكيل شده است بخش عمده بالادست و ناحيه مخزن ازسازندآغاجاری تشكيل شده است كه ازتناوب لايه‌های ماسه سنگ وگل سنگ تشكيل شده است و قسمت بالای آن از لايه‌های ميكروكنگلومرايی تشکیل شده است. قسمت بالايی اين سازه از ماسه سنگ و گل سنگ می‌باشد که وضعيت مناسبي را برای ايجاد سفره‌های تحت فشار، پديد آورده است. بخش پايين دست درياچه با سيمان ضعيف تشكيل می‌شود. ريزش در شيروانی‌های كنگلومرايی درياچه وجود دارد اما این روند آهسته و مداوم پيش بينی شده و ايمنی سازه‌های هيدروليكی را به مخاطره نخواهد انداخت.

 

طبیعت رودخانه کرخه


منطقه حفاظت شده کرخه

منطقه حفاظت شده کرخه در استان خوزستان با مساحت ۱۳۹۹۵هکتارمی‌باشد. پوشش گیاهی این منطقه شامل گز، پده، ‌جازوسریم می‌باشد. گونه‌های جانوری دراین منطقه عبارتنداز: گوزن زرد ایرانی، ‌گرگ، روباه، گربه جنگلی، خدنگ، ‌شغال، کفتار، تشی، ‌شنگ، ‌گراز و انواع پرندگان و جوندگان. یکی از کمیاب‌ترین گونه‌های گوزن در سرتاسر جهان گوزن زرد ایرانی است. به جرات می‌توان گفت که این گونه را می‌توان تنها درحاشیههای دزاستان خوزستان یافت. دونوارباریک حاشیه دزوکرخه باقی‌مانده جنگل‌های ۴۰۰ هزار ساله بین النهرین هستند که جنگل‌های حمیدیه دراطراف دزفول ازجمله این جنگل‌ها به شمار می‌آیند که گونه گوزن زرد ایرانی را در خودجای داده‌اند. این نوع گوزن طبق IUCN اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت جزء گونه‌های در معرض خطرانقراض هستند. متاسفانه تخریب زیستگاه این حیوانات با توجه به مزاحمت‌های انسانی و طبیعی این گونه در معرض انقراض قرار گرفته است. گوزن‌های زرد پستاندارانی هستند که  بسیار حساس‌اند و اگر منطقه آن‌ها آرام نباشد و حیوان احساس ناامنی کند جفت گیری صورت نمی‌گیرد و تعداد گونه‌ها سال به سال کاهش می‌یابد. عواملی همچون وسعت منطقه، امکانات محدود، تعداد زیاد عشایر و بی‌توجهی آن‌ها به اهمیت مساله باعث شده تا این گونه در معرض نابودی قرار بگیرند.

 

نیروگاه برق کرخه

 

راه‌های دسترسی به این منطقه

منطقه کرخه در۵ کیلومتری غرب جاده ترانزیتی اهواز – شوش بصورت نوار سبز رنگی درحاشیه رودخانه کرخه قرارگرفته است. برای رفتن به این منطقه می‌توانید از جاده ترانزیتی اهواز – اندیمشک استفاده کنید. همچنین جاده آسفالته سراسری اهواز – دزفول در بخشی از مسیرخود، درمجاورت رودخانه کرخه امکان دسترسی به منطقه را در ساحل شرقی میسر ساخته است.

معرفی جاذبه‌های گیاهی

پوشش گیاهی منطقه را می‌توان به سه دسته درختان، درختچه‌ها و بوته‌های یکساله تقسیم کرد. قسمت بالایی منطقه را درختان پده وگز، قسمت میانی را درختچه‌های نظیرسریم، بنگله، علف مار و تمشک و… قسمت تحتانی را انواع گیاهان لگومینوز و گرامینه و… تشکیل داده‌اند. درجنگل‌های دز درختان پده بیش ازدیگرگیاهان و در جنگل‌های کرخه گیاهان با درختان و درختچه‌های گزبیشترمی‌باشند. کل پوشش گیاهی درمنطقه حفاظت شده‌ی کرخه 315 گونه در قالب 64 خانواده جای گرفته‌اند. خانواده Compositae با دارا بودن ۴۸گونه بیشترین جمعیت را از نظر تنوع گونه‌ی دارا است.

آثار تاریخی، فرهنگی و مذهبی

از آثار مذهبی منطقه می‌توانیم به امامزاده شچاخ درنزدیکی پاسگاه حفاظتی هلوه اشاره کرد. تپه آپادانا و تپه اکروپل، قلعه شوش از بناهای تاریخی در شهرستان شوش در نزدیکی منطقه حفاظت شده کرخه قرار دارند. مقبره حضرت دانیال بنی (ع) در شهرستان شوش از آثار مذهبی منطقه به حساب می‌آید. به دلیل اعتقادات مذهبی بسیار عمیق مردم، به امامزاده‌ها و سادات این منطقه ازاحترام بسیار زیادی برخوردارهستند بطوری که در ایام و مناسبت‌های مذهبی مردم با حضور برمرقدسادات، اراده خودرا به اهل بیت نشان می‌دهند.

 

سیل چگونه جاری می‌شود



سیل چگونه جاری می‌شود

بارش باران اهمیت بسیارزیادی برای ادامه‌ی حیات بشردارد، اما گاهی هم به پدیده‌ای تبدیل می‌شود که انسان را با مشکلات بی‌شماری مواجه می‌کند پدیده‌ای به نام سیل است. سیل یکی ازپدیده‌های طبیعی است که سالانه جان بسیاری ازافراد را درسرتاسرجهان می‌گیرد. طبق آمارقربانیان سیل ازهربلای طبیعی دیگری بیشتراست. درهنگام ریزش باران و برف، مقداری ازآب جذب خاک و گیاهان می‌شود،  همینطوردرصدی تبخیرمی‌شود و باقی‌مانده جاری شده و رواناب‌ها را تشکیل می‌دهند. زمانی سیل اتفاق می‌افتد که خاک و گیاهان نتوانند بارش را جذب کنند و درنتیجه کانال طبیعی رودخانه کشش گذردهی رواناب ایجاد شده را نداشته و سیل جاری می‌شود. طبق آمار به دست آمده ۳۰ درصد بارش به رواناب تبدیل می‌شود که این میزان با ذوب برف افزایش پیدا می‌کند. 

 

دریاچه کرخه

 

 سیلابی که بدون هیچ هشداری دررودخانه جاری شود تند سیل نامیده می‌شود، که تلفات جانی این تند سیلاب‌ها که درحوزه‌های کوچک بوقوع می‌پیوندند عموما بیشترازتلفات جانی سیلاب‌های رودخانه‌های بزرگ است. دانشمندان اصلی‌ترین عامل ایجاد سیل را ریزش باران بیش از حد در مدت زمان کوتاه عنوان می‌کنند. دراین زمان رود‌ها وظیفه دارند که این آب‌ها را به داخل دریا‌ها واقیانوس‌ها بریزند و وقتی مقدار آب بیش از حد باشد امکان طغیان آن‌ها وجود دارد. در فاصله زمانی هزارساله رودخانه کرخه طغیان کرده است. متخصصان براین باورند که سیلاب‌های اخیر از رودخانه‌های سیمره، کشکان، گاماسیاب، قره سو، زال و الوند به رودخانه کرخه بازگشته‌اند. سد کرخه که طی روزهای قبل توانسته بود سیلابی با دبی ۶۰۰۰ متر مکعب بر ثانیه را مهارکند. اما با عبورآب ازتراز۲۲۰ متری سطح دریا ازپشت مخزن آن، سیلاب‌های خروشان و ویرانگری که در حوضچه‌های آرامش کنترل نمی‌شوند را، وارد اراضی پایین دستی خود کرد. گفته می‌شود سیلی که در حریم کرخه اتفاق افتاده دربازه زمانی هزارساله بی‌سابقه بوده است.  سیل ورودی به سد کرخه طبق آزمایشات انجام شده چیزی بین سیل پانصد ساله و هزارساله است اما به سیل هزارساله نزدیک‌تراست زیرا در هیدرولوژی دوره‌های بازگشت ما دوساله، پنج ساله، ۱۰ ساله، ۲۰ ساله، ۵۰ ساله، ۱۰۰ ساله، ۲۰۰ ساله، ۵۰۰ ساله و هزارساله و ده هزارساله است. هرسد در برابر سیلاب حجم مشخصی دارد و زیر این حجم سیلابی پایین دست را تهدید نمی‌کند. اما اگر بیش از حجم سد آب پر شود خطر سیلاب بسیار زیاد خواهد بود. 

 

 

طبیعت گردی




سخن آخر

سد‌کرخه، یکی ازجاذبه‌های دیدنی استان خوزستان است که دیدن از آن را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

 

این مجموعه در سال 1398 فعالیت خود را در زمینه بسته بندی وعرضه محصولات ارگانیک شامل برنج، چای، حبوبات، عسل ،قهوه وترکیبات قهوه شامل کافی میکس ،هات چاکلت،کاپوچینو وانواع زیتون و روغن زیتون شروع و بصورت سنتی و بدون واسطه در اختیار مشتریان عزیز قرار می دهد،از این رو به فکر توسعه و افزایش تعداد شرکاء تصمیم به افزایش سرمایه و ثبت برند گرفتیم.این شرکت توانست در خرداد سال 99،تحت نظارت صنعت و معدن استان مجوز فعالیت خود را در دریافت نماید و با احداث یک کارخانه تولید برنج و چای در شمال کشور و یک واحد تولید و بسته بندی در تهران‌ به فعالیت خود ادامه دهد

© کلیه حقوق برای اریکه ارس باران کوهپایه محفوظ می باشد