شهرستان صومعه سرا و جاذبه‌های تاریخی آن

شهرستان صومعه سرا و جاذبه‌های تاریخی آن

شهرستان صومعه سرا

 جاذبه‌های گردشگری شهرستان صومعه سرا

 

صومعه سرا شهری است که در ۲۵ کیلومتری غرب شهرستان رشت واقع شده است. این شهراز شمال به تالاب انزلی، از خاوربه رشت و شفت، ازباختربه رضوانشهر و ماسال و ازجنوب به فومن مرتبط است. محصولات عمده‌ی این شهرستان برنج، چای، نیشکر، کرم ابریشم، زعفران و چوب صنعتی صنوبراست. صومعه سرا درسال ۱۳۳۸ به شهرستان صومعه سرا تبدیل شد. علت این نام برای این شهر آن بوده است که بخارهای زیادی که از صومعه بیرون می‌آمده، این شهر با نام صومعه سرا شناخته شده است. وسعت شهرستان صومعه سرا حدود ۶۳۳کیلومترمربع بوده است. صومعه سرا در گذشته نسبت به ‌آبادی‌های اطراف خود مثل کسما از اهمیت بیشتری برخوردار بوده با گذشت زمان و توسعه پیدا کردن نسبت به آبادهای دیگر متمایزتر شده  و به صورت مرکز شهرستان از اعتبار برخوردار است. صومعه سرا میان کشتزارها و باغ‌های وسیع قرارگرفته‌ است. محصولات مهم صومعه‌ سرا برنج و توتون است  و در کنار آن به پرورش کرم ابریشم و چای‌کاری پرداخته‌اند. محله‌های صومعه سرا عبارتنداز:  لیموده، چوبکیان، عربان، رونکیان، خاکیان، سیانگشته، فاطمه آباد،کفتک بجار، واقعه دشت و نفوت تا سیاه اسطلخ که هر کدام در گذشته ازهم  جدا بوده‌اند اما به دلیل نزدیک بودن به هم متصل شده‌اند و شهرصومعه سرای کنونی را به وجود آورده‌اند. البته در سال‌های اخیر محله‌های جدیدتری نظیر شهرک امام، گلشهر، گلسار و زیباشهرو پس از مدتی بلوارمحله‌های اطراف، بلوارشهید بهشتی و در قسمتی از ورودی صومعه سرا تا محله دوگور نیز به محله‌های شهر افزوده شده است که بافت‌های جدیدتری برای صومعه سرا به حساب می‌آیند. محله‌های سیانگشته و عربان و لیموده و قسمتی از کسما محله‌های قدیمی‌تراین شهر محسوب می‌شوند. صومعه سرا هنر‌مندان و اندیشمندان و ورزشکاران و ادیبان بزرگی داشته است و به علت مهمان‌ ‌نوازی مردم این شهرعلاقه‌مندان زیادی به این شهر مهاجرت کرده‌اند. درگذشته مردم این شهر صومعه نشین بودند، روزهای یکشنبه، جز روزهای تعطیل آن‌ها بوده است و هم اکنون بازارسنتی این شهر دراین روز دایر می‌شود. واژه‌ی صومعه سرا در اصل  سوماسرا است و از واژه‌ی سوما که در زبان گیلکی معنای آب می‌دهد، اما گیلک‌ها آبکش را سوما پلان می‌نامند. پس واژه سوما به لغت «صومعه» مربوط نیست، بلکه معنای «سرایی که در آن آب رود جاری است» را می‌دهد. علاوه بر آن سوما نام گلی است که در نزدیکی تالاب انزلی می‌روید و علتی دیگر نامگذاری این شهر نزدیکی آن به تالاب انزلی است. برخی از پژوهشگران براین باورند که واژه‌ی صومعه سرا از دوبخش سوما به معنای زاهد و عابد گرفته شده است که سرا به معنای جا و مکان است. همچنین عده‌‌ای بر این باورند که  نام صومعه سرا از روی نام عارف سده چهارم و پنجم عبدالله صومعه‌ای گرفته شده است. 

 

تالاب زیبای سیاه درویشان

 

صومعه چیست؟

سازه‌ای است که راهب‌ها و راهبه‌ها تحت سرپرستی یک رئیس مرد یا زن در آن زندگی می‌کنند. در قرون وسطی صومعه‌های بسیاری در سراسر اروپا ساخته شده‌اند.

زبان و آداب و رسوم

مردم صومعه‌‌ سرا گیلک هستند و به زبان گیلکی با لهجه‌ی صومعه ‌سرایی سخن می‌گویند. آداب و رسوم شهرستان صومعه سرا که تعدادی از آن‌ها به فراموشی سپرده شده است شامل: لافند بازی، که بیشتر در جشن‌های عروسی، عید نوروز یا در بازارهای هفتگی اجرا می‌شده است، کشتی گیله‌مردی که همچنان پا برجاست و یادگارقدرت و دلاوری مردم این خطه‌ بوده است و ریشه در تاریخ دارد، نوروز‌خوانی که از رسوم آخرهرسال، وهم‌ اکنون کم و بیش رواج دارد و نماد ورود به بهارمی‌باشد، عروس گوله، ازمراسمات قبل از سال نو به‌شمار می‌آید این نمایش با هنرمندی و آواز نشان دهنده‌ی مفاهیم اخلاقی است. چهارشنبه سوری، از مراسم کهن ایرانیان که در گیلان و در صومعه سرا با عنوان گولی گولی چهارشمبه رایج است  که درغروب سه شنبه آخرسال و در شب چهارشنبه انجام می‌شود و هنگام پریدن از آتش این آواز را سر می‌دهند: زردی بشه، سرخی بایه، نکبت بشه دولت بایه. سیزده به در که آخرین روزعید است مردم به کنار رودها و جنگل‌ها می‌روند و این روز را گرامی می‌دارند. شب چله که از مراسم باستانی ایرانیان است، خانوده‌ها گرد هم جمع می‌شوند و از این شب طولانی در کنارهم لذت می‌برند. گِشه بوری یکی از مراسمات ازدواج بوده است که دراین مراسم با صدای ساز و نقاره و ترانه‌خوانی و شادمانی عروس و داماد و دیگر مهمانان همراه ‌است. عزاداری ماه محرم که در هر منطقه با آداب و رسوم همان خطه برپا می‌شود در این شهرستان به این صورت است که در روز نهم و دهم محرم مردم به زادگاه خود برمی‌گردند و این روزها را در کنار همبستگان خود عزاداری می‌کنند و همچنین مراسم سوم امام در طاهر گوراب برگزار می‌شود. 

ابریشم

شهرستان صومعه ‌سرا خاستگاه ابریشم ایران است، مهم‌ترین و شاخص‌ترین صنعت و سوغات شهرستان صومعه سرا ابریشم است شهر صومعه سرا از نظر تعداد کارخانه‌جات تولید ابریشم غنی است که تاثیر بسیار مفیدی در صنعت نوغان دارند. کارخانه‌هایی که پیله‌ی کرم ابریشم را جمع‌آوری می‌کنند عبارتنداز: کارخانه پیله خشک کنی کسماء، کارخانه پیله خشک ‌کنی طاهرگوراب. در ایران ۴ کارخانه‌ی ابریشم کشی وجود دارد اولین واحد در شهرستان صومعه سرا، دومین واحد دررشت که تعطیل می‌باشد، سومین واحد شرکت صنایع ابریشم شرق گیلان واقع درشهرستان لنگرود که با تولید سالیانه ۱۲۵ تن نخ ابریشم بزرگترین واحد تولیدی کشورمی‌باشد و چهارمین واحد ابریشم طوس که در مشهد واقع شده ‌است.

آب و هوا

آب و هوای شهرستان صومعه سرا مرطوب جلگه‌ای و در فصل‌های مختلف سال دارای شرایط مطلوب می‌باشد. به این دلیل این منطقه با این نوع آب و هوای دارای اقلیم مرطوب و معتدل است میزان باراندگی در این شهر با ۹۷۲/۳ میلی‌متر در سال و متوسط ۸۱ میلی‌متر و میانگین رطوبت ۸۹ درصد، متوسط درجه حرارت سالیانه ۱۶/۶ درجه سانتی‌گراد و حداکثر حرارت مطلق متوسط ۲۹/۱ درجه سانتی‌گراد و حداقل حرارت مطلق متوسط ۸/۹ درجه سانتی‌گراد در فصول مختلف سال است. این شهرستان همانند سایر شهرستان‌های گیلان در برابر رطوبت زیاد، ازگرمای متوسط و جریان هوای مطبوع برخوردار بوده و بادهای مختلف الجهت در آن جریان دارند که شدیدترین نوع این بادها،  باد گرم زمستانی است که از غرب می‌وزد و ظرف یکی، دو روز رطوبت منطقه را خشک و باعث خسارت شدید به کشاورزی و آتش‌سوزی‌ در جنگل‌ها را به همراه دارد. در فصل بهار و پاییز، وزش باد از سمت دریا بوده که باعث افزایش تراکم بخار در دامنه ارتفاعات غربی و ریزش باران می‌گردد از گرمترین ماه‌های سال می‌توانیم به ماه تیر و مرداد با (۳۶/۸ و ۳۶/۴) درجه سانتی‌گراد و از سردترین ماه سال به ماه بهمن و اسفند با ۵ و ۷ درجه سانتی‌گراد  واز پرباران‌ترین ماه‌های سال به ماه مهر و شهریور با ۱۶۱/۱ و ۱۴۳/۵ میلی‌متر واز کم باران‌ترین ماه‌های سال به فروردین و دی با ۶/۴ و ۲۶/۸ میلی‌متر و میزان بارندگی سالانه ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر اشاره کرد. بادهایی که باعث بارندگی می‌شوند عبارت‌انداز: باد جنوب شرقی، باد جنوب، باد ژیروس، باد غرب، باد شرق، بادنورد از شمال شرقی می‌باشند و پربادترین ماه سال در ماه آبان با ۷ مترسرعت و کم بادترین ماه سال تیرماه با ۳ مترسرعت می‌باشد.

خاک

خاک شهرستان صومعه سرا به سه تیپ "فیزیوگرافیک" تقسیم می‌گردد که وضعیت آن‌ها از نظر مساحت و درصد بدین صورت است که : جلگه‌ای به مساحت ۵۷۲۰۰ مترمربع با ۶/۹۲ درصد کوهپایه‌ای با مساحت ۲۹۰۰ مترمربع با ۱۷/۴ درصد کوهستانی با مساحت ۱۷۰۰ مترمربع ۱۷/۲ درصد. این ناحیه دارای  خاک قهوه‌ای و خاکستری پودر رزولیک است یا خاک کوهپایه‌ای، که مخصوص مناطق جنگلی بوده و برای کشت چای بسیار مفید می‌باشد. اکثر جنگل‌های به شکل تراشیده شده یا به صورت پراکنده دیده می‌شوند. از محدودیت‌های این اراضی شیب بسیار تند فرسایش و آب‌‌روی است. خاک جلگه‌ای که از رسوبات رودخانه‌ها تشکیل شده است و برای کشت برنج بسیار مناسب است و خاک تالابی که در کنار تالاب انزلی تشکیل شده است به دلیل نزدیکی آب‌های زیر زمینی به سطح این خاک برای چرای احشام مفید بوده است و مراتع را تشکیل می‌دهد.



مراسمات شهر صومعه سرا

 

کشاورزی

صومعه سرا شهر جدیدی است و بیشترساختمان‌های آن نوساز هستند. فعالیت‌های اقتصادی مردم این شهر غالبا محصولات  کشاورزی است. کشاورزی این شهرستان به سه سیستم آبیاری متکی می‌باشد از قبیل رودخانه، سدها و کانال‌های خطوط شبکه آبرسانی و آب‌بندان‌ها. گیلان با داشتن 40رودخانه‌ی بزرگ و کوچک می‌توان گفت که فقط 10 رودخانه در شهرستان صومعه سرا واقع شده است که این رودخانه‌ها از ارتفاعات شهرستان‌های ماسال و فومن سرچشمه می‌گیرند و پس از طی مسافتی و عبور از روستاهای متعدد به تالاب انزلی ختم می‌شوند. در اواخر فروردین تا پایان مرداد آب رودخانه‌ها کاهش می‌یابد. معماری این شهر با تکیه بر گذشته و عوامل و مصالح موجود عجین شده است در مواردی معماری به شکل خانه‌هایی مانند تلمبارو کندوج و... که در ارتباط با کشاورزی بوده‌اند تشکیل می‌شود.

جاذبه‌های دیدنی


تالاب صومعه‌ سرا

علاوه بر انزلی یکی از مسیرهای دسترسی به تالاب بین‌المللی از طریق شهرستان صومعه‌ سرا و روستاهای شیخ محله، صوفیانده، سیاه درویشان و چند روستای دیگر است. ویژگی منحصر به فرد این تالاب آن است که مسیر دستیابی به آن تغییرنکرده است و به علت داشتن اکوسیستمی بکر و گونه‌های پرندگان از زیبایی خاصی بهره‌مند شده است.  تالاب صومعه‌ سرا ازچند تالاب دیگر تشکیل شده است که عبارتنداز:  تالاب سلکه، تالاب سیاه کشیم و تالاب سرخانکل. این تالاب علاوه بر طبیعت زیبا برای ماهیگیری تفریحی بسیار جذاب خواهد بود. 


 مناره‌ی آجری گسکر، بنای تاریخی صومعه سرا



منطقه زیبا و کوهستانی تنیان

منطقه زیبا و کوهستانی" تنیان" واقع در بخش میرزا کوچک یا گوراب زرمیخ صومعه سرا ازنقاطی بسیار دیدنی و زیبای این شهرستان به حساب می‌آید و مسیر دستیابی به این منطقه‌ی بکر و دیدنی شهر گوراب زرمیخ واقع در جنوب غربی شهرستان صومعه سرا است.

بقعه‌ها

شهرستان صومعه سرا از جمله مناطقی است که بیشترین بقاع متبرکه و امام زاده‌ها را در خود دارد مانند بقعهی" آقا سید جعفر"، بقعه‌ی "آقا سید مهدی" ، "امامزاده‌سلمان" و "جلال الدین" و " آقا سید زکی" که همگی ازنوادگان امام موسی کاظم(ع) هستند، مزاربیبی فاطمه معروف به "خیرالنسا" و بقعه‌ی "پیرولی خان (محمود خوارزمی)" و دیگر بقعه‌ها اشاره کرد. 

 

مرداب بکر و دیدنی

 

تالاب سیاه درویشان صومعه سرا

یکی اززیباترین تالاب‌های شهرستان صومعه سرا تالاب سیاه درویشان می‌باشد که درقسمت شمالی آن واقع شده است و از نظر زیست محیطی، سیاحتی و اقتصادی دارای اهمیت بسیاری بالایی می‌باشد زیرا در حاشیه‌ی آن افراد زیادی زندگی می‌کنند که منبع درآمد آن‌ها کشت محصولاتی همچون برنج، صیفی‌جات، مرکبات و توتون است. این تالاب زیستگاه گونه‌های مختلف پرندگان بومی ومهاجراست مانند کیلار، فیلوش، خوتکای پرسفید و معمولی و لک لک و انواع آبزیان می‌باشد. ازمهم‌ترین رودخانه‌هایی که به این تالاب می‌ریزند می‌توانیم به ماسوله رودخان، قلعه رودخان و پسیخان اشاره کنیم. برای رفتن به این تالاب باید از پل رودخانه که واقع در 5 کیلومتری روستای سیاه درویشان است عبور کنید لازم به ذکر است که این تالاب جزء تالاب‌های حفاظتی می‌باشد.

براي رفتن به تالاب‌هاي سلکه، سیاه درویشان و نرگستان صومعه سرا باید از سمت هنده‌خاله حرکت کنید، که در طول مسیر درختان صنوبر به وفور دیده می‌شوند.

 

 

تجربه‌ی قایق سواری بر روی تالاب سیاه درویشان

 

حمام کسما

یکی از بافت‌های قدیمی و سنتی که قدمتی 70 ساله دارد حمام قدیمی کسما است این حمام یکی از قدیمی‌ترین حمام‌های شهرستان صومعه سرا محسوب می‌شود. اين حمام داراي دو حوض آب سرد و گرم بوده است و آب آن از طریق رود و قنات تامین می‌شده است. 

 

حمام تاریخی واقع در کسما

 

 

مشخصات سازه

حمام کسما دارای شکل چند ضلعی است که طول بلندترین ضلع آن (ضلع جنوبی)۵/۱۲ متراست. درانتهای غربی همین ضلع یک فرو رفتگی هلالی شکل دیده می‌شود. ورودی حمام درضلع شرقی آن قرار دارد. سقف بنا دارای ۹ گنبد است که ۶ گنبد از همه بزرگتر و به یک اندازه است. بر بالای این گنبدها، گنبد کوچک تر دیده می‌شود که به خاطر نور‌دهی به فضای داخلی حمام، دارای سوراخ‌های گردی است پوشش این گنبدها همگی از سیمان است که احتمالا جزء مرمت این بنا به حساب می‌آیند. این حمام تا سال 1374 مورد استفاده قرار می‌گرفته است. بازار حمام قدیمی کسما در اواخر دوران قاجاریه و در مرکز دهستانی با همین نام و در میان بافت قدیمی بازار احداث گردیده است. بافت اطراف حمام را کوچه ها و معابر تشکیل داده و به نظر می رسد که ایام شلوغ و پراستفاده ای را گذرانیده است. خزینه این حمام در سال ۱۳۴۲ به دستور متصدیان بهداشت مسدود و مخزن‌های آب سرد و گرم بتونی جدیدی بر روی سقف و در پشت بنا احداث گردید که آب مورد نیاز حمام را تامین می نمود.

سوغات صومعه سرا

تابلوهای نقاشی و مینیاتوری، حصیــر بافـی ، سرامیک سازی ، تولیدات دستباف، قلاب دوزی، فرش بافی، گلیم بافی ، حلوای ضیابر و نیشکر می‌باشد.

 

 

طبیعت چشم نوازوسرسبز

 

 

 

سخن آخر

شهرستان صومعه سرا یکی دیگر از شهرهای گردشگری استان گیلان می‌باشد که تاریخچه‌ی پرفرازو نشیبی دارد.





گردآورنده: خانم ساناز حقیقت پناه کارشناس 

این مجموعه در سال 1398 فعالیت خود را در زمینه بسته بندی وعرضه محصولات ارگانیک شامل برنج، چای، حبوبات، عسل ،قهوه وترکیبات قهوه شامل کافی میکس ،هات چاکلت،کاپوچینو وانواع زیتون و روغن زیتون شروع و بصورت سنتی و بدون واسطه در اختیار مشتریان عزیز قرار می دهد،از این رو به فکر توسعه و افزایش تعداد شرکاء تصمیم به افزایش سرمایه و ثبت برند گرفتیم.این شرکت توانست در خرداد سال 99،تحت نظارت صنعت و معدن استان مجوز فعالیت خود را در دریافت نماید و با احداث یک کارخانه تولید برنج و چای در شمال کشور و یک واحد تولید و بسته بندی در تهران‌ به فعالیت خود ادامه دهد

© کلیه حقوق برای اریکه ارس باران کوهپایه محفوظ می باشد